Ξανά ρώσοι κατάσκοποι - Tsantirinews.gr

Ξανά ρώσοι κατάσκοποι

Η αναγέννηση της κατασκοπικής θεματολογίας στον κινηματογράφο θα μπορούσε να σημαίνει την έναρξη ενός ψυχρού πολέμου. Κατά παράδοξο τρόπο όμως, η νέα ταινία του Σπίλμπεργκ μπορεί να αποκαταστήσει την εικόνα των αμερικανών κατασκόπων στα μάτια των ρώσων θεατών.

Η δυναμική της παραγωγής ταινιών κατασκοπείας ανέκαθεν σχετιζόταν με το επίπεδο της έντασης στη διεθνή σκηνή. Αν και τα φαιδρά παραδείγματα δεν λείπουν. Την εποχή του Στάλιν, αλλά και μέσα στην βαριά ατμόσφαιρα του «μακαρθισμού» στις ΗΠΑ, το Χόλυγουντ έβγαζε δεκάδες ταινίες για τον «κόκκινο εφιάλτη», όπου κόκκινοι πράκτορες με πρώτους απ’ όλους τα μέλη συνδικάτων, σπέρνουν στους δρόμους την κόκκινη τρομοκρατία, ενώ ο Κόκκινος στρατός καταλαμβάνει με κλειστά μάτια τις Ηνωμένες Πολιτείες.

spies-600_226578_U0v155

Στην ΕΣΣΔ, το 1950 βγήκαν μόνο τρεις ταινίες για κατασκόπους (χωρίς να υπολογίζεται το ανολοκλήρωτο και απαγορευμένο φιλμ του Αλεξάντρ Ντοβζένκο «Αντίο Αμερική») και το 1953 ακόμα μία, χωρίς και εδώ να υπολογίζεται η «Η ασημί σκόνη» του Μιχαήλ Καλατόζοφ, όπου τους υποκινητές του πολέμου εξουδετερώνουν οι ίδιοι οι Αμερικανοί, οι πιο προοδευτικοί από αυτούς. Το διάστημα 1954-1955 βγήκαν τουλάχιστον 12 ταινίες κατασκοπικού περιεχομένου και στη συνέχεια ο αριθμός τους σταθεροποιήθηκε στις 3 με 5 ταινίες το χρόνο, ενώ από τα μέσα της δεκαετίας του ΄70 το είδος αυτό σχεδόν εξέλειπε. Είχε αρχίσει πλέον η εποχή της ύφεσης. Η όξυνση της αντιπαράθεσης επί Ρίγκαν προκάλεσε την αναγέννησή του, με 10 ταινίες από την κάθε πλευρά το διάστημα 1984-1986.

Αναθέρμανση κατασκοπευτικών σεναρίων
Και να που τώρα ανακοινώθηκε το νέο πρότζεκτ του Στίβεν Σπίλμπεργκ, στο οποίο κάλεσε σε συνεργασία τους σκηνοθέτες αδερφούς Κοέν. Είναι μια ταινία για τον Τζέιμς Ντόνοβαν, μια σημαντική φιγούρα στις κατασκοπευτικές ίντριγκες του Ψυχρού πολέμου, τον οποίο ενσαρκώνει ο Τομ Χανκς. Επίσης, ακολουθούν δυο άλλες ταινίες κατασκοπίας βασισμένες στα μυθιστορήματα του άγγλου συγγραφέα Τζον Λε Καρέ, το «Ο πιο επικίνδυνος άνθρωπος» του Άντον Κορμπέιν και το «Ένας προδότης στα μέτρα μας» της Σουζάνα Γουάιτ.

Στη μεταφορά στην οθόνη των έργων του Λε Καρέ, επίσης δρουν Ρώσοι, αλλά δεν γίνεται λόγος για νέο Ψυχρό πόλεμο. «Ο πιο επικίνδυνος άνθρωπος» είναι ένας Τσετσένος, τον οποίο οι μυστικές υπηρεσίες χρησιμοποιούν στο μέτωπο της «μάχης κατά της τρομοκρατίας». Στον «Προδότη» οι Δυτικές ελίτ είναι το ίδιο διεφθαρμένες, όπως και οι ρωσικές.

Τα μυθιστορήματα του Λε Καρέ για τον Τζορτζ Σμάιλι, τον αντι-Τζέιμς Μποντ, δεν αναφέρονται τόσο σε έναν πόλεμο με τους Ρώσους, όσο στον πόλεμο των Δυτικών με τον ίδιο τους τον εαυτό. «Πόλεμο μέσα από τον καθρέφτη» ονόμασε ο Λε Καρέ την αντιπαράθεση των γραφειοκρατικών δομών με το δικαίωμα για φόνο. Αυτές, πραγματικά συνωστίζονται στη γραμμή του μετώπου, ψάχνουν για σπιούνους στον κύκλο τους, βρίσκουν τις ελάχιστες ανθρώπινες αδυναμίες του αντιπάλου, οι οποίες αντικατοπτρίζονται σε αυτόν όπως σε έναν καθρέφτη, και στερούνται παντελώς ανθρωπισμού και ιδεαλισμού. Το να προδώσουν τον καλύτερο πράκτορα μόνο και μόνο επειδή είναι ο καλύτερος, αποτελεί για αυτούς υπόθεση ρουτίνας. Και μόνο ο άσχημος και απαρατήρητος Σμάιλι βιώνει ψυχική οδύνη, στήνοντας παγίδες για τους αξιωματικούς της «Στάζι».

Επικίνδυνα ηλίθιοι

Με την ταινία του Σπίλμπεργκ και τη συμμετοχή των αδελφών Κοέν, τα πράγματα είναι παρόλα αυτά πιο ενδιαφέροντα. Αυτοί, εξέφρασαν τη φιλοσοφία τους στο θέμα της κατασκοπείας στην ταινία «Καυτό απόρρητο» (2008), όπου δείχνουν έναν κόσμο στον οποίο περισσεύουν οι απίστευτα ηλίθιοι, οι οποίοι συναγωνίζονται σε βλακεία, τυχοδιωκτισμό, παραλογισμό και λαθεμένες αποφάσεις και κινήσεις. Όμως, οι ηλίθιοι σε μια μυστική

υπηρεσία είναι πολύ πιο επικίνδυνοι για την κοινωνία, από ό,τι οι απλώς ηλίθιοι.

Με ποιο τρόπο η φιλοσοφία αυτή προστίθεται στην ιστορία του Ντόνοβαν; Ο πρώην -αν και «πρώην» δεν υπάρχουν- υπάλληλος της διεύθυνσης στρατηγικών υπηρεσιών, δηλαδή της πρώιμης μορφής της CIA, ταγματάρχης και μικροδικηγόρος Ντόνοβαν (1916-1970), κλήθηκε το 1957 να υπερασπιστεί κάποιον ονόματι Ρούντολφ Άμπελ (το πραγματικό όνομα, Ουίλιαμ Φίσερ). Έναν από τους μεγαλύτερους κατασκόπους, πολύγλωσσο, καλλιτέχνη, εφευρέτη, ο οποίος επί 9 χρόνια ήταν επικεφαλής κατασκοπικού δικτύου που αποσπούσε πυρηνικά μυστικά των ΗΠΑ. Ο Ντόνοβαν, εντυπωσιασμένος από τη δράση του Άμπελ, έπεισε το δικαστήριο να μην τον καταδικάσει σε θάνατο, αλλά σε φυλάκιση 30 ετών, υπολογίζοντας σε μια μελλοντική ανταλλαγή.

Ο Ντόνοβαν συμμετείχε και στην οργάνωση ανταλλαγής του καταρριφθέντα στην περιοχή των Ουραλίων πιλότου Πάουερς και ακόμη δύο αμερικανών χαμηλόβαθμων πρακτόρων, μια περιπλοκότατη υπόθεση με τη συμμετοχή μιας εικονικής «μαντάμ Άμπελ» και του εικονικού «δικηγόρου Γιούργκεν Ντριβς», το ρόλο του οποίου ανέλαβε ο μελλοντικός διευθυντής της (1979-1991) του τμήματος «παράνομης» κατασκοπείας της KGB, Γιούρι Ντροζντόφ. Για αυτή την ιστορία ο Ντόνοβαν έγραψε το βιβλίο «Άγνωστοι στη γέφυρα», το οποίο εκδόθηκε τη δεκαετία του ΄60 στην ΕΣΣΔ.

Αυτό που προσέλκυσε τους Κοέν στην ιστορία, είναι το παρακάτω. Τον κουρασμένο Φίσερ πρόδωσε ο ανακληθείς πίσω στη Μόσχα τεχνικός επικοινωνιών Ράικο Χαϊχάνεν, ο οποίος αντί να γυρίσει στη Μόσχα σταμάτησε στο Παρίσι, όπου εμφανίστηκε στην αμερικανική πρεσβεία. Γενικά είναι δύσκολο να εξηγήσει κανείς, πώς η KGB κρατούσε στην εργασία έναν τελειωμένο αλκοόλα. Η τελευταία σταγόνα που οδήγησε στην ανάκληση του Ράικο ήταν ότι κατά λάθος πλήρωσε σε ένα κιόσκι εφημερίδων, όχι με ένα συνηθισμένο νόμισμα των 5 σεντς, αλλά με ένα κουτάκι-μινιατούρα που περιείχε μικροφίλμ και το οποίο ήταν διαμορφωμένο να φαίνεται σαν νόμισμα των 5 σεντς. Περιστατικά όπως αυτά, ναι, είναι στο στυλ των Κοέν.

Η στρατηγική υπεράσπισης που επέλεξε ο Ντόνοβαν, ήταν και αυτή θαυμαστή. Κοιτάξτε -είπε στους ενόρκους- ποιος είναι ο Χαϊχάνεν: Ένας μπεκρής χαμένο κορμί, δίγαμος, βίαιος προς τα μέλη της οικογένειάς του, ηλίθιος, και τέλος, ακόμη και προδότης. Ενώ αυτός τον οποίο υπερασπίζομαι, είναι υποδειγματικός σύζυγος και πατέρας (ο Άμπελ «κάηκε»

γιατί επέστρεψε στο σπίτι το οποίο είχε ήδη αποκαλυφθεί, προκειμένου να πάρει τα γράμματα που του είχαν στείλει η σύζυγος και η κόρη του), υπόδειγμα φορολογούμενου, καλλιτέχνης, επιστήμονας, έντιμος άνθρωπος, αληθινός συνταγματάρχης. Οι γείτονές του τον αγαπούσαν πολύ. Και το πιο σημαντικό, πώς μπορεί να εκτιμηθεί η ζημιά που προκάλεσε στις ΗΠΑ; Τα έγγραφα, τα κατέστρεψε, εφόσον λοιπόν δεν υπάρχουν έγγραφα, δεν υπάρχει και ζημιά.

Ο Ντόνοβαν, ήταν πάνω απ’ όλα ο άνθρωπος που έσωσε τον Άμπελ. Είναι επομένως πολύ πιθανό ότι η εικόνα του πρώην μέλους των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών θα αποκατασταθεί στα μάτια των ρώσων θεατών, όσο και αν αυτό φαίνεται παράδοξο, χάρη στον Σπίλμπεργκ και τους Κοέν.

Το πρωτότυπο άρθρο βρίσκεται στην ιστοσελίδα kommersant.ru

Menu Title
http://www.tsantirinews.gr/